woensdag 21 juni 2017

Hoeveel tijd spendeer je aan het schaken?

Zoals vele gezinnen vandaag werken ik en mijn vrouw full time. Daarnaast hebben we 2 kleine kinderen, een groot op te frissen huis gebouwd in 1969, leuke tuin , ... en je snapt dat het altijd druk is. Bovendien kunnen we evenmin beroep doen op hulp van familie en schoonfamilie wegens de grote afstand. Tenslotte rijdt mijn echtgenote niet met de auto waardoor bijna alle verplaatsingen alleen maar kunnen met mijn hulp. Tijd heb ik dus altijd tekort. Toch slaag ik erin tot verwondering van velen (zie bv. een reactie van Valery Maes) om het schaken niet op te geven. 

Trouwens we spreken niet over zo klein beetje tijd dat ik spendeer aan het schaken. Als ik alle activiteiten gerelateerd aan het schaken optel dan kom ik aan een onwezenlijk hoog aantal uren. Enige uitleg is hierbij wellicht noodzakelijk want anders gelooft niemand mij. Hieronder heb ik de activiteiten verdeeld in 8 categorieën: standaardpartijen, blog, online surfen, online spelen, schaakles geven, mijn zoon Hugo begeleiden, taktiek oefenen en schaakboeken lezen. De cijfers die ik gebruikte, zijn m.i. conservatief. Bovendien is er ook nog allerlei varia die niet in rekening werd genomen. Ik denk aan de vele mails die ik schrijf aan andere schakers, handicapwedstrijden die ik speel thuis tegen mijn zoon zie gekke materiaalverhoudingen deel 2, postmortems al dan niet vergezeld van alcoholische dranken, ...

Standaardpartijen

Totaal 410 uren aan standaardpartijen









De tijd gespendeerd aan standaardpartijen heb ik in 4 subcategorieën opgedeeld.
- Het aantal speeluren een partij gemiddeld duurt. Ik schat dit op 3 uren behalve in de Belgische interclub waarvoor ik 3,5 uren nam (zie o.a. leestekens deel 2 waarin ik schreef over een partij met 109 zetten.)
- Het aantal uren voorbereiding per partij. In open tornooien heb je weinig tijd om voor te bereiden en vind je van je tegenstanders vaak ook weinig terug in de database. Voor de Belgische interclub bereid ik mij steeds voor op meerdere tegenstanders (zie o.a. de sterktelijst)
- Het aantal uren analyse per partij. Dit is enkel de tijd die ik zelf doorbreng aan de computer met analyseren. Echter daarnaast analyseren mijn computer(s) nog misschien tot 5 keer langer. Het complexe algoritme dat ik gebruik, werd uitgelegd in analyseren met de computer. Mijn tijd kan je het best opsplitsen in 2 uren opzoekwerk in databases + initialiseren van de computer voor schaakopeningen studeren, 1-2 uren zet per zet nakijken + initialiseren van de computer voor bijkomende middenspel en eindspelanalyse en tenslotte 1 uur om alle analyses te synthetiseren in een makkelijk leesbaar formaat. Ik heb iets meer tijd geschat voor de partijen gespeeld in de Belgische interclub omdat ze kwalitatief gemiddeld beter waren dan de andere.
- Partijen speel je niet thuis dus moet je steeds rekening houden met tijdsverlies aan verplaatsingen. Bovendien wanneer 2 ronden op 1 dag worden gespeeld dan zit er meestal niets anders op dan ter plaatse te wachten tussen de ronden. In open tornooien zoals Gent en Leuven kunnen wachttijden tussen ronden al snel oplopen tot 3 uren zonder maar te spreken over de extra tijd die je verliest bij een prijsuitreiking. Het klubkampioenschap van Deurne levert het minste tijdsverlies op want ik ben er steeds in een half uur en er wordt slechts 1 partij per speeldag gespeeld.

Blog
Totaal 141 uren aan mijn blogs
Een artikel schrijven kost tijd. Ik begrijp dan ook best waarom er op een paar uitzonderingen na geen andere schrijvers willen meewerken aan deze blog. Naast het schrijven van een artikel komt er vaak ook opzoekingswerk aan te pas zoals ook het geval was voor dit artikel. Veel tijd win ik echter doordat ik geregeld partijanalyses integraal overneem van mijn standaardpartijen.
Op vraag van enkele niet-Nederlandstalige lezers doe ik ook mijn best om mijn meer algemene artikels te vertalen naar het Engels. Ik behelp mij met de online woordenboeken waardoor een uur al snel nodig is om de inhoud te vertalen. Oxford Engels is het zeker niet maar ondanks de fouten zie ik toch dagelijks heel wat bezoekers.

Online surfen
Totaal 182,5 uren aan schaakartikels
Met uitzondering van een paar vakantiedagen per jaar spendeer ik elke dag tijd op het internet. Hierbij neemt het bezoeken van schaaksites een zeer belangrijk deel van de koek. Chess.com, chessbaseskdeurneschaaksitechesspub zijn mijn favorieten die ik vaak meerdere keren per dag bekijk. Daarnaast zijn er ook talloze andere sites die ik minder frequent bezoek. Het is een bron van inspiratie voor deze blog waarvan ik geregeld gebruikmaak. Daarnaast vind ik het ook gewoon leuk om op de hoogte zijn van de actualiteit of zelfs een steentje te kunnen bijdragen in een discussie.

Online spelen
Totaal 197 uren aan online spelen
Tegenwoordig speel ik voornamelijk 3 minuut partijtjes online op Playchess. Ergens anders speel ik niet. Dankzij het automatisch bewaren van internetgames kan ik precies weten hoeveel partijtjes ik gespeeld heb in een jaar. Ik speel bijna uitsluitend 's avonds.

Schaakles geven
Totaal 75 uren aan schaakles geven

Dit schooljaar ben ik schaakles beginnen geven in KMSK (zie voorbeeld piondoorbraken). Heel veel lessen heb ik niet kunnen geven door overlapping met tal van andere activiteiten (interclub, tornooien, ...). Echter ik heb in elke les wel altijd flink wat energie gestoken om het interessant te maken voor mijn leerlingen.

Mijn zoon Hugo begeleiden
Totaal 200 uren aan begeleiding van Hugo

25 dagen waren het afgelopen jaar dat ik met mijn zoon Hugo naar tornooien ben geweest. Ik heb het aantal uren/ dag gelimiteerd tot 8 maar in werkelijkheid waren het vaak meer. Ter plaatse dode ik de tijd met het lezen van een boek, praten met schakers en niet-schakers, kibitzen en natuurlijk ook te zorgen dan mijn zoon Hugo niets te kort kwam. Hierbij wil ik nog opmerken dat mijn vrouw de begeleiding van Hugo op zich nam voor de 4 interclubwedstrijden die Hugo speelde en het Liga jeugdkampioenschap van Antwerpen. Ik had die dagen een overlapping met mijn eigen schaakactiviteiten.

Taktiek oefenen

Volgens chess.com spendeerde ik het voorbije jaar 36 uren aan het maken van tactische oefeningen op hun server. Als ik meer dan 5 oefeningen per dag wil maken bv. als voorbereiding op een tornooi dan ga ik wel eens naar een andere server om taktiek te oefenen. Dus in werkelijkheid lag het tijdsverbruik aan taktiek oefenen nog iets hoger dan de 36 uren.

Schaakboeken lezen
Totaal 55 uren aan schaakboeken lezen

Net voor slapen gaan, lees ik elke avond nog 10 minuutjes in een schaakboek. Zo ben ik nu bezig met Hans Renette's boek over de Bird. Het is ideaal om een rustig slot te breien aan een vaak hectische dag. De uren die ik lees tijdens het begeleiden van Hugo zijn dus niet opnieuw in rekening gebracht in bovenstaande tabel.


Samenvatting
Totaal 1296 uren aan schaken gespendeerd in het afgelopen jaar
Vrij vertaald komt dat op gemiddeld bijna 4 uren per dag dat ik op een of andere manier spendeerde aan het schaken in het voorbije jaar. Je kan dus zeker niet stellen dat er sleet zit op mijn liefde voor het schaken.

Sommige lezers stellen wellicht de terechte vraag, hoe ik in hemelsnaam dit allemaal kan rondkrijgen. Uiteindelijk zijn er slechts 24 uren per dag. Dat klopt. Zo zal ik veel taken zoals poetsen, schilderen, renovatiewerken, en zelfs laatst ook de tuin onderhouden... uitbesteden aan werklui. De TV laat ik geregeld een avond uit. Tenslotte met 6 tot 7 uren slaap heb ik genoeg zodat ik niet zelden tot na middernacht nog met een schaakactiviteit bezig ben.

Brabo

woensdag 14 juni 2017

Herdersmat

Shortcuts om beter te schaken bestaan er niet. Ik kan wel tips meegeven aan mijn leerlingen hoe je (veel) sneller progressie kan maken maar zonder zelf heel veel tijd te spenderen aan het schaken zal het weinig zoden aan de dijk brengen. Echter de meesten zijn liever lui dan moe waardoor het meesterschap slechts voor weinigen uiteindelijk is weggelegd.

Op korte termijn is het uiteraard wel mogelijk om snel gewin te maken. Zo kiezen velen voor varianten waarvan ze hopen hun tegenstander in een val te laten trappen. Boekjes zoals 1000 Miniature Chess TrapsChess Openings Traps and Zaps101 Chess Opening Traps ... zijn dan ook populair bij de modale amateurschakers. De meest bekende en eenvoudigste val is wellicht de herdersmat die dood en verderf zaait bij de absolute beginners. Ik raad mijn zoon Hugo steeds ten stelligste af om voor dit soort makkelijke punten te gaan in de jeugdtornooien maar als ik even niet kijk dan durft hij dit wel eens opzettelijk te negeren.

Op lange termijn levert het spelen op vallen weinig of niets op. Je ontwikkelt je schaakkennis niet. Bovendien hangt de succesgraad erg af van het verrassingselement en de sterkte van de tegenstander. Je zal bijgevolg dan ook zeer zelden ervaren spelers zien kiezen voor bijvoorbeeld het spelen op herdersmat. De Amerikaanse topgrootmeester Hikaru Nakamura wordt niet voor niets een buitenbeentje in het schaakcircuit genoemd want hij is de enige +2600 speler die zich er ooit heeft aan gewaagd met eerder teleurstellende resultaten.

Het is uiteraard vreemd om op herdersmat te spelen wanneer je 100% zeker weet op voorhand dat de tegenstander er nooit zal intrappen. Anderzijds kan ik mij wel inleven in de toenmalige 18 jarige Hikaru. Fratsen uithalen als tiener hoort nu eenmaal bij het opgroeien naar volwassenheid. Dat zulke keuzes arrogant en zelfs respectloos overkomen, realiseer je pas soms vele jaren later.

Trouwens zo slecht is het spelen op herdersmat technisch ook niet. Vele gambieten zijn veel dubieuzer. Mijn analyses tonen geen voordeel aan voor zwart dus het is speelbaar. Het is niet onzinnig om als verrassingswapen het eens te kiezen om iemand snel uit boek te spelen. De Belgische expert Marc Ghysels heeft dit al eerder bewezen door de Duitse IM Hans-Hubert Sonntag er sensationeel op remise mee te houden. In de partij kwam wel een variatie van de herdersmat-opening op het bord met dame onmiddellijk op f3 i.p.v. eerst h5. Dit heeft als voordeel dat zwart geen extra tempo krijgt met g6 maar als nadeel dat zwart wel de extra interessante optie heeft om zijn zwartveldige loper anders te ontwikkelen. Beide varianten zijn m.i. speelbaar.

Laatst kreeg ik die variant ook op het bord in de Belgische interclub door de Zottegemse expert David Roos. Hij vertelde mij dat hij al een tijdje niet meer de moeite deed om een openingsvoordeeltje te zoeken voor wit. Daarom koos hij voor een opening waarvan hij zeker was dat ik die niet zou bestudeerd hebben.
David op het Vlaams kampioenschap te 2015
Groot was de verbazing alom toen ik achteraf vertelde dat ik de opening specifiek had voorbereid voor de wedstrijd. Men stelt zich vaak vragen bij het nut van voorbereiden op meerdere spelers in de interclub maar deze keer kon niemand negeren dat ik gelijk had door ook op Davids teamgenoten voor te bereiden. Eerder schreef ik in dit artikel over Marc en hij is toevallig een teamgenoot van David die bovendien een bordje hoger speelt. In mijn blogartikel openingskeuzes schreef ik niet zomaar dat spelers uit dezelfde club vaak dezelfde openingen spelen. Het beoogde verrassingseffect faalde en ik kreeg al snel de bovenhand in de partij.

Alhoewel de herdersmat-opening mij objectief correct lijkt, is het geen opening die makkelijk te spelen is voor wit. Het vroeg in het spel brengen van de dame is een basisregel die je hier overtreedt en daar betaal je een zekere prijs voor. Als spelers echt hoofdlijnen willen vermijden en de tegenstander willen verrassen dan bestaan er veel betere alternatieven. Hierover schreef ik o.a. in de commentaren op mijn artikel spelen op de man. Zeker met wit is het makkelijk om iets solide te kiezen zoals bv. 1.a3. Tegen dit laatste verloor ik eens op kinderlijke wijze zie universele systemen.

Brabo

woensdag 7 juni 2017

BJK deel 2

Voor de meeste spelers kost schaken geld. Als je een open tornooi speelt niet dicht bij huis dan moet je rekening houden met kosten voor vervoer, verblijf en maaltijden. Ook bij een Belgisch jeugdkampioenschap moeten de spelers zelf alle kosten dragen. Als je dan een beetje luxe wilt zoals half pension, een eigen kamer, eigen vervoer dan lopen de uitgaven al snel op. Ik schat dat ik ongeveer 1000 euro uitgaf tijdens het weekje.

Mits zelf je eten klaarmaken, kamer delen met meerdere schakers, carpooling hebben vele andere ouders de kosten trachten te drukken. Daar staat tegenover dat ik een tegemoetkoming van 400 euro kreeg op mijn uitgaven dankzij KMSK. Als compensatie werd mij gevraagd om de beste jeugdspelers van KMSK op het bjk schaaktechnisch te begeleiden.

Ik zag trouwens dat ik bijlange niet de enige was die als coach op het bjk rondliep. De Duitse IM Matthias Roederde Belgische IM Cemil Gulbasde Belgische IM Ekrem Cekro, .... waren maar enkele sterke spelers die ik in Blankenberge zag en die zeker niet louter een bezoekje kwamen brengen. Het onderstreept nogmaals hoeveel belang er wordt gehecht door clubs en spelers aan het bjk.

Terwijl de meeste coaches zich bezighielden met het bespreken van de gespeelde partijen van hun pupillen, beperkte ik mij uitsluitend tot het voorbereiden. Dit was enerzijds omdat het voorbereiden vaak veel tijd vergde maar ook omdat geen van mijn leerlingen interesse toonde om samen te analyseren. Iedereen heeft vandaag een smartphone waarop een sterk schaakprogramma heel snel hun fouten kan aantonen dus denken velen onterecht dat een coach geen serieuze meerwaarde kan betekenen.

Op mijn blog schreef ik al heel wat over hoe ik mijn partijen voorbereid zie o.a. de artikels databases gebruiken deel 1 en databases gebruiken deel 2 maar iemand anders partijen voorbereiden was toch weer iets nieuw voor mijzelf. Bovendien wist ik op voorhand niet eens welk repertoire, stijl,... mijn leerlingen hadden. Jezelf trachten te klonen, is evenmin een optie. Anderzijds ontdekte ik al snel dat sommige voorbereidingsmethodes die ik zelf toepas ook nuttig kunnen zijn voor andere schakers.

De meest succesvolle voorbereiding was zonder twijfel de partij voor Lee Deon op de 200 punten hoger gekwoteerde Belgische IM Nicola Capone. Hierbij kregen we niet alleen de voorbereiding op het bord maar slaagde Deon er ook in om de comfortabele stelling met zwart te verzilveren met een winstpunt.
Deon op het Vlaams kampioenschap te 2015
Echter vooraleer we naar de partij zelf kijken, wil ik vertellen hoe we de voorbereiding samen aanpakten. Dit is niet iets wat je in een paar minuutjes goed kunt doen want een sterke speler heeft vaak een uitgebreid repertoire (zie o.a. ook de-sterktelijst). Ik herinner mij dat we enkele uren bezig zijn geweest om een antwoord te verzinnen op alle systemen die Nicola speelde volgens de databases. Het was al erg laat (23u30 ?) toen Deon mijn kamer verliet. Mijn dochter was in de zetel tijdens het televisie-kijken in slaap gevallen.

Het eerste waarmee ik begin is kijken welke partijen van Deon in de databases staan. Dit is niet om het repertoire te leren kennen van Deon maar in de eerste plaats om te weten wat Nicola kan vinden over Deon. De meeste van mijn leerlingen houden totaal geen rekening ermee dat de tegenstanders zich ook voorbereiden met hun partijen uit de databases. Ook Deon wist niet eens welke partijen van hem al dan niet in de databases staan. Zo zag ik al snel dat Deon's zwartscore op 1.d4 veel slechter was dan op 1.e4 (25% t.o.v. 50%). Tevens kon ik zo een goed beeld creëren in hoeverre Nicola specifieke lijnen kon voorbereiden. Zo zag ik dat Nicola na 1.d4 Pf6 2.Pf3 e6 slechts 1 partij kon terugvinden van Deon die trouwens verderging met het minder populaire 3.Lf4.

Bij het selecteren van varianten of posities uit Nicola's repertoire keek ik vooral naar winstpartijen van Nicola. De kans is veel groter bij winstpartijen dat iemand kiest om hetzelfde nog eens te spelen. Natuurlijk houdt dit ook een risico in want soms betekent het dat een speler makkelijk een bepaalde variant of systeem speelt of het al heel uitgebreid vroeger eens heeft bekeken. Een van Nicola's winstpartijen waar we ons op concentreerden was gespeeld in de voorbije olympiade.

Bij het naspelen van de partij ontdekte ik dat een paard op d7 i.p.v. c6 een belangrijk verschil maakt voor de evaluatie van deze openingsvariant. Mits de volgorde te verfijnen bleek het bovendien makkelijk haalbaar te zijn om deze variatie in de opening te weven. Ik en Deon werden enthousiast over de mogelijkheden voor zwart met Pbd7 zeker als wit iets te hard zou vasthouden aan eenzelfde formatie als zijn eerdere winstpartij. De partij verliep perfect volgens plan.

Nicola kreeg geen enkel voordeel tijdens de partij en werd afgestraft toen hij zich niet kon neerleggen bij de remise. Ik had Deon ook verwittigd aandachtig te blijven voor tactische kansen. Nicola kon zich met zijn status en stand in het kampioenschap geen remise permitteren.

Eerlijkheidshalve moet ik bij dit verhaal wel vertellen dat niet elke partijvoorbereiding die ik maakte voor mijn leerlingen succesvol was. Zo kreeg 1 van hen wel zijn complete voorbereiding op het bord om dan met zijn eerste eigen creatieve zet een pion weg te blunderen en met zijn tweede zet nog een stuk er bovenop. Je kan als coach iemand een duwtje geven in de rug maar het leeuwendeel gebeurt nog altijd door de spelers zelf op het bord.

Brabo